AI-geletterdheid: sinds juli vraagt artikel 4 iets anders van je

Werk je met AI, dan moet je ook zorgen dat je mensen ermee om kunnen gaan. Dat staat sinds februari 2025 in artikel 4 van de AI-verordening, het artikel over AI-geletterdheid. Deze zomer is dat artikel aangepast, en de regel is er eenvoudiger op geworden.

Wat er veranderde

Zo luidde de oude tekst:

"Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen nemen maatregelen om, zoveel als mogelijk, te zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid bij hun personeel en andere personen die namens hen AI-systemen exploiteren en gebruiken (…)"

En zo luidt de nieuwe:

"Aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen nemen maatregelen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid van hun personeel en andere personen die namens hen AI-systemen exploiteren en gebruiken, te ondersteunen (…). Deze verplichting houdt niet in dat aanbieders of gebruiksverantwoordelijken een bepaald niveau van AI-geletterdheid moeten waarborgen voor personen."

Eerst moest je dus zorgen dat je mensen genoeg van AI wisten. Nu laat je zien dat je ze helpt om die kennis op te bouwen, en hoeveel ze precies weten hoef je niet te garanderen. Gebruiksverantwoordelijke is de wettelijke term voor de organisatie die AI inzet, dus gebruik je een AI-tool, dan ben jij dat.

Juristen noemen dat een inspanningsverplichting: het gaat om wat je doet. De wijziging staat in de Digital Omnibus, Verordening (EU) 2026/1744, die op 27 juli 2026 in werking trad.

Voor wie geldt het?

Artikel 4 geldt voor iedere organisatie die AI inzet, ook als je de tool niet zelf hebt gebouwd. Het gaat om je eigen medewerkers en om mensen die namens jou met het systeem werken. Kijk dus naar iedereen met toegang tot de beheeromgeving, zoals het bureau dat je website beheert of een ingehuurde redacteur.

Staat er een boete op?

De AI-verordening koppelt geen vast boetebedrag aan artikel 4, want het staat niet in de boetecategorieën van artikel 99. Wel mogen lidstaten zelf sancties vaststellen voor overtredingen van de verordening.

Toch telt het mee: gaat er iets mis, dan wil een toezichthouder weten wat je had geregeld voor de mensen die met het systeem werken. Kun je dat laten zien, dan sta je sterker.

Wat moeten je mensen weten?

Een algemene cursus over AI is een goede basis, maar de wet vraagt om maatregelen die passen bij het werk dat iemand doet. Zet je bijvoorbeeld een AI-zoekfunctie op je website, dan heeft ieder iets anders nodig:

• De webredacteur die de bronnen beheert: de assistent antwoordt uit de bronnen die jij aanwijst. Staat er een verouderde pagina tussen, dan krijgt een inwoner een verouderd antwoord.
• De medewerker die de gesprekken leest: een AI-antwoord kan overtuigend klinken en toch niet kloppen. Met de bronvermelding controleer je of het klopt.
• Het bureau dat de widget inbouwt: bezoekers moeten zien dat ze met AI praten, ook als ze een schermlezer gebruiken.
• De beheerder van de omgeving: bezoekers typen soms persoonsgegevens in een vraag. Je weet wie de gesprekken kan inzien en hoe lang ze bewaard blijven.

Zo regel je het

Er is geen vaste vorm die je moet aanhouden, maar je moet wel kunnen laten zien dat je het hebt gedaan. Met deze vier stappen heb je dat geregeld:

• Zet op papier wie met welk AI-systeem werkt, ook de mensen van buiten.
• Bepaal per rol wat iemand moet weten. Een redacteur die bronnen beheert, heeft andere kennis nodig dan een adviseur die de analyses leest.
• Leg vast wat je hebt aangeboden en wanneer. Bijvoorbeeld: "webredactie, uitleg bronnenbeheer door de leverancier, 1 uur, maart 2026".
• Kijk er opnieuw naar bij een nieuw systeem of na een incident.

Een toets of een cijfer per medewerker is niet nodig.

Hoe wij hier bij vragen.ai naar kijken

Artikel 4 geldt ook voor ons, voor onze eigen mensen. Daarnaast willen we dat jij controle hebt over de antwoorden, en vooral ziet hoe ze ontstaan. Daarom zie je in de beheeromgeving:

• ieder gesprek terug, met de bronnen die de AI citeerde en raadpleegde;
• per antwoord de evaluatiescores voor betrouwbaarheid, relevantie en bronrelevantie;
• de instructies die de agent heeft gekregen, die je zelf inziet en aanpast;
• de trace: alle denkstappen die de AI zette om tot het antwoord te komen.

Wie in die gesprekken en denkstappen meekijkt, leert zo ook hoe AI tot een antwoord komt. Hoe je de assistent inricht en bijstuurt, lees je in de documentatie, bijvoorbeeld in best practices en gebruikers en rollen.

Aftekenen dat jouw organisatie aan artikel 4 voldoet, kunnen we niet, want die plicht ligt bij jou. Wil je de uitleg over vragen.ai voor je eigen team, dan kun je altijd met ons sparren.

Wil je zien hoe die beheeromgeving er bij jullie uitziet? Maak een demo aan. Die is gratis en leest jullie eigen website in.

Korte antwoorden

Is AI-geletterdheid verplicht?

Ja, sinds 2 februari 2025, voor iedere organisatie die AI ontwikkelt of inzet. Dus ook als je alleen een AI-tool gebruikt.

Wat veranderde de Digital Omnibus aan artikel 4?

Sinds 27 juli 2026 neem je maatregelen die de AI-kennis van je mensen ondersteunen. Je hoeft geen bepaald niveau per persoon te garanderen.

Wat is de boete als je niet aan artikel 4 voldoet?

De AI-verordening koppelt geen vast boetebedrag aan artikel 4. Lidstaten mogen wel zelf sancties vaststellen. En het telt mee als er iets misgaat.

Geldt AI-geletterdheid ook voor ingehuurde mensen?

Ja. Het gaat ook om mensen die namens jou met het systeem werken, zoals een bureau of een ingehuurde redacteur met toegang tot de beheeromgeving.

Volstaat een algemene AI-cursus voor artikel 4?

Als enige maatregel niet. De maatregelen moeten passen bij het werk dat iemand doet. Een algemene cursus vertelt niet wat jouw eigen assistent doet en hoe je die bijstuurt.