Stel je voor: je bent een gemeenteambtenaar en je zoekt dringend informatie over een specifiek beleidsonderwerp. Je komt op de website van de VNG, typt je zoekterm in en krijgt... zeven pagina’s aan resultaten. Je klikt, leest, vat samen en filtert. Tegen de tijd dat je het antwoord hebt, is je kostbare tijd verdampt.

Dit was de realiteit die de VNG wilde veranderen. De vereniging is er immers om gemeenten te versterken door belangen te bundelen en praktische ondersteuning te bieden. Dat is de kern van hun bestaansrecht: zorgen dat lokale overheden hun maatschappelijke taken optimaal kunnen uitvoeren. Een website die informatie eerder 'verstopt' dan ontsluit, staat dat doel direct in de weg.

De urgentie van het nieuwe techlandschap

We leven in een tijd waarin de technologische ontwikkelingen elkaar in razend tempo opvolgen. De markt wordt overspoeld met nieuwe chatbots, generatieve AI-tools en innovatieve softwareoplossingen. Voor veel organisaties voelt dit als een keuzelabyrint. Stilzitten is echter geen optie; het huidige techlandschap vraagt van organisaties dat ze op zijn minst leren begrijpen hoe ze deze technologie verantwoord kunnen inzetten.

Remy, projectleider bij de VNG, zag deze golf op de organisatie afkomen. “De technologie ontwikkelt zich sneller dan we soms kunnen bijhouden,” vertelt Remy. “Als je als ondersteunende organisatie niet meebeweegt, ontstaat er een achterstand. We hoeven niet de absolute koploper te zijn, maar we moeten wel begrijpen welke kracht we kunnen inzetten voor onze leden.” 

Hands-on leren: De rol van Vragen.ai

Om niet alleen theoretisch over AI te praten, zocht de VNG een manier om echt 'met de voeten in de klei' te staan. Hier kwam de samenwerking met Vragen.ai om de hoek kijken. Voor de VNG was dit geen kwestie van simpelweg een product inkopen, maar een bewuste keuze voor een hands-on leertraject.

Door Vragen.ai in te zetten als experimentele laag bovenop de website, kon het team direct ervaren wat er in de praktijk gebeurt als een AI-model met gemeentelijke data aan de slag gaat. Het hielp de VNG om razendsnel antwoord te krijgen op cruciale vragen:

• Hoe reageert een taalmodel op complexe juridische teksten?

• Wat gebeurt er als de broninformatie versnipperd is?

• En hoe voelt het voor een gebruiker om een dialoog te voeren in plaats van een zoekterm in te vullen?

• Wat kom je nog meer tegen als je met AI aan de slag gaat en hoe reageert je eigen organisatie daarop.

"De samenwerking met de experts gaf ons de veilige omgeving die we nodig hadden om simpelweg te doen," legt Remy uit. "Geen ellenlange rapporten vooraf, maar direct testen en bijsturen. Dat is de enige manier om AI-geletterdheid echt op te bouwen binnen je organisatie." 

Ethiek en Open Source: De bredere blik

Hoewel de pilot met Vragen.ai waardevolle inzichten bood, blijft de VNG waakzaam voor haar onafhankelijke rol. Als publieke vereniging is het essentieel om niet afhankelijk te worden van één leverancier.

Hoe borg je vertrouwen en kwaliteit?

Natuurlijk waren er vooraf zorgen over 'hallucinaties' of te stellige antwoorden. Door het experiment klein te houden en direct experts uit de organisatie (zoals juristen en woordvoerders) te betrekken, werd die angst omgezet in grip. In de praktijk bleken de antwoorden verrassend sterk.

Vandaag de dag is monitoring een vast onderdeel. Redacteuren en het klantcontactcentrum kijken wekelijks mee:

• Kloppen de antwoorden inhoudelijk?

• Is de data die de AI ophaalt wel up-to-date?

• Waarom geeft de AI een ander antwoord dan een medewerker? 

Toekomstvisie: Het web wordt 'conversational'

De pilot heeft laten zien dat de traditionele website, waar je zelf door menu’s moet graven, aan het veranderen is. We bewegen naar een 'gespreksgestuurd' web. Systemen begrijpen context en geven antwoorden in plaats van alleen een lijstje links.

Voor de VNG is dit pas het begin. Het inzetten van AI op je website verhoogt zowel efficiëntie als gebruikservaring. Door slimme automatisering worden bezoekers sneller geholpen, content blijft actueel en relevant, en processen zoals zoekfunctionaliteit of  klantenservice worden aanzienlijk verbeterd. AI maakt je site niet alleen slimmer, maar ook persoonlijker en effectiever in het bereiken van je doelen.